Marija Sibinović u okviru virtuelne izložbe pod nazivom „Naziranje“ predstavlja recentnu produkciju radova nadovezujući se idejno i formalno na prethodna istraživanja odnosa klasične grafike i tehničko-izražajnih mogućnosti proširenih medija.1 Postupkom visoke štampe na transparentnim folijama, neretko i upotrebom kolaža, umetnica realizuje radove u formi otiska/objekta/instalacije varijabilnog prostorno-vizuelnog artikulisanja, a kompozicijama zasnovanim na repetitivnosti likovnih elemenata uvodi mogućnost strukturisanja modularnih i poliptihalnih celina. Na taj način sam izlagački prostor preuzima ulogu „površine/podloge“ i integriše se u aktivnu funkciju promenljive matrice i perpetualnog procesa „otiskivanja“. Autorka preispituje i relativizuje tradicionalne kanone grafike i njene materijalno-tehničke aspekte – upotreba papira, format grafičkog tiraža – pomerajući granice medija ka sferi otvorenog sistema produkcije, perecepcije i komunikativnosti umetničkog dela. Ikonografski motiv i problemsko uporište Marija Sibinović pronalazi u ličnom doživljaju arhitektonskih činilaca urbanog ambijenta i aglomeracije fasadnih površina kao svojevrsnog vizuelnog lajtmotiva. Teksture površina, umnožavanje fasadnog grid-a, sa posebnim fokusom na otvore/prozore, redukovani su do nivoa asocijativnog prizora. Geometrijsko-konstruktivistička projekcija forme i mase arhitektonskog sklopa podvrgnuta je procesu dematerijalizacije sa idejom da se ukaže na nestalnost uređenih sistema kroz fluidnost odnosa između čvrstine i poroznosti, barijera i prozirnosti/transparentnosti. Shodno tome, umetnica posredstvom vizuelno- optičkog aparatusa komunicira o psihološkom, sociološkom i antropološkom statusu savremenog Doma podvrgnutog procesu multiplikacije i mehanicističke uniformnosti unutar šireg urbanog sklopa. Postavlja se pitanje, da li je arhetipski identitet Doma kao mikrouniverzuma i čuvanog ognjišta moguć u uslovima ustrojenosti unutar savremenih mašina za stanovanje? Koncept o odnosu spolja i unutra u vidu dijalektike jasnog i oštrog rastrazanja/razdvajanja dva polariteta, kako navodi Bašlar, dobija sve složenija ili pak limitirana određenja u eri digitalne kulture i pogleda kroz ekranski prozor.2 Linija razdvajanja je propustljiva, a zid i prozor, fizički ili simbolički, relativizovanih su i nepostojanih funkcija na liniji između zaštite, skrivanja, na(d)ziranja i ogoljene transparentnosti. Identitet svakog rada Marije Sibinović formira se i transformiše u sinergiji sa konkretnim i trenutnim prostornim uslovima svog habitusa (enterijer/ekstreijer, promene osvetljenja…) reflektujući i upijajući njegova svojstva i stanja. Može se reći da autorka konceptualnim promišljanjem i prostornim pozicioniranjem umetničkog rada u odnosu prema širem životnom kontekstu afirmiše Gatarijev stav o neophodnosti transverzalnog mišljenja budući da se danas „više nego ikada priroda ne može razdvojiti od kulture“, a kauzaliteti koji definišu savremeno doba zahtevaju razumevanje kompleksnosti „interakcije ekosistema, mehanosfera i društvenih i individualnih referentnih Univerzuma“.

¹ O izložbama „Refleksije grada“ nastalim u okviru doktorskog umetničkog projekta Marije Sibinović videti: https://www.skc.org.rs/%D0%B8%D0%B7%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B5/marija-sibinovi%C4%87-refleksije-grada.html,
https://www.grafickikolektiv.org/gks/html/akalendar_marijasibinovic.php,
https://www.grafickikolektiv.org/gks/html/simpozijum_msibinovic.php
² Gaston Bašlar, Poetika prostora, Alef – Gradac, Beograd, 2005, str. 196.
³ Feliks Gatari, Tri ekologije, Fakultet za medije i komunikacije, Beograd, 2021, str. 21